Εγκέλαδος: Δύο νέες μελέτες ενισχύουν την αναζήτηση ζωής

Ένας παγωμένος κόσμος του Κρόνου, εκατοντάδες εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, ενισχύει ακόμη περισσότερο τη θέση του ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα μέρη του Ηλιακού Συστήματος για την αναζήτηση εξωγήινης ζωής.

Δύο νέες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο Science Advances δίνουν νέα στοιχεία για τον Εγκέλαδο και τον τεράστιο ωκεανό που κρύβεται κάτω από τον παγωμένο φλοιό του.

Στη μία, ένα γήινο μικρόβιο κατάφερε να αναπτυχθεί σε εργαστηριακές συνθήκες που αναπαράγουν βασικά χαρακτηριστικά του ωκεανού του Εγκέλαδου. Στην άλλη, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι παγωμένοι κόκκοι που εκτοξεύονται από το εσωτερικό του δορυφόρου μπορούν να συγκεντρώνουν συγκεκριμένα χημικά συστατικά, γεγονός που ενδέχεται να κάνει ευκολότερη την ανίχνευση πιθανών βιοϋπογραφών σε μελλοντικές αποστολές.

Ένα μικρόβιο απέναντι σε έναν ακραίο ωκεανό

Οι ερευνητές αναπαρήγαγαν στο εργαστήριο τη χημεία που θεωρείται ότι επικρατεί στον υπόγειο ωκεανό του Εγκέλαδου: Eξαιρετικά χαμηλά επίπεδα οξυγόνου, έντονα αλκαλικό περιβάλλον με pH έως 11, μεγάλες συγκεντρώσεις ανθρακικών και αντιδράσεις ανάμεσα στο νερό και τα πετρώματα του πυθμένα.

Στο περιβάλλον αυτό τοποθέτησαν το Methanothermococcus okinawensis, ένα αρχαίο μικροοργανισμό που στη Γη ζει κοντά σε υδροθερμικές πηγές του βαθιού ωκεανού και παράγει μεθάνιο χρησιμοποιώντας υδρογόνο και διοξείδιο του άνθρακα.

Και συνέχισε να αναπτύσσεται.

Το μικρόβιο κατάφερε να επιβιώσει ακόμη και σε pH 11, πολύ πέρα από το όριο που ήταν έως τώρα γνωστό γι’ αυτό, χρησιμοποιώντας ως πηγή ενέργειας το υδρογόνο που δημιουργούν οι αντιδράσεις νερού και πετρωμάτων. Παράλληλα, προσαρμόστηκε στις εξαιρετικά χαμηλές συγκεντρώσεις διαθέσιμου CO₂.

Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή το Cassini είχε ήδη εντοπίσει στον Εγκέλαδο υδρογόνο, διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο. Η σχετικά μεγάλη ποσότητα μεθανίου στον Εγκέλαδο έχει απασχολήσει εδώ και χρόνια τους επιστήμονες, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί ότι έχει βιολογική προέλευση.

Οι παγωμένοι κόκκοι μπορεί να είναι το κλειδί

Η δεύτερη μελέτη επικεντρώθηκε σε περίπου 1.000 παγωμένους κόκκους που είχε αναλύσει το όργανο Cosmic Dust Analyzer του Cassini.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι κόκκοι δεν αποτελούν απλώς μικροσκοπικά, ομοιόμορφα «δείγματα» του ωκεανού. Καθώς οι σταγόνες νερού παγώνουν και κινούνται μέσα από τις ρωγμές του φλοιού, διαφορετικά άλατα και άλλα συστατικά διαχωρίζονται και συγκεντρώνονται σε διαφορετικά σημεία.

Όταν στη συνέχεια τα παγωμένα σωματίδια θρυμματίζονται, μπορεί να προκύψουν κόκκοι που περιέχουν πολύ υψηλές συγκεντρώσεις συγκεκριμένων ουσιών.

Αυτό έχει μεγάλη σημασία για την αστροβιολογία: εάν στον ωκεανό υπάρχουν οργανισμοί ή χημικά προϊόντα της δραστηριότητάς τους, κάποια από αυτά τα ίχνη θα μπορούσαν να καταλήξουν συγκεντρωμένα σε μεμονωμένους κόκκους πάγου και να γίνουν ευκολότερα ανιχνεύσιμα.

ENCELADUS

Γιατί ο Εγκέλαδος θεωρείται τόσο σημαντικός

Ο Εγκέλαδος διαθέτει αρκετά από τα βασικά στοιχεία που αναζητούν οι επιστήμονες όταν εξετάζουν εάν ένας κόσμος θα μπορούσε να φιλοξενεί ζωή: Υγρό νερό, οργανικά μόρια, χημικές πηγές ενέργειας και επαφή του ωκεανού με βραχώδες υπόστρωμα.

Στον υπόγειο ωκεανό του έχει ήδη εντοπιστεί και φώσφορος, ένα από τα βασικά χημικά στοιχεία για τη ζωή όπως τη γνωρίζουμε στη Γη.

Οι νέες εργασίες προσθέτουν δύο ακόμη κομμάτια στο παζλ: δείχνουν ότι τουλάχιστον ένας γνωστός γήινος μεταβολισμός μπορεί να λειτουργήσει υπό αντίστοιχες ακραίες συνθήκες και ότι, εάν υπάρχουν βιολογικά ίχνη, η ίδια η φυσική διαδικασία δημιουργίας των παγωμένων κόκκων μπορεί να βοηθά στον εντοπισμό τους.

Υποψήφιος για ζωή, όχι απόδειξη ζωής

Οι επιστήμονες είναι σαφείς ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη ζωής στον Εγκέλαδο.

Το γεγονός ότι ένα γήινο μικρόβιο μπορεί να λειτουργήσει σε προσομοιωμένες συνθήκες δείχνει ότι ο συγκεκριμένος τύπος περιβάλλοντος μπορεί να είναι κατοικήσιμος — όχι ότι πράγματι κατοικείται.

Αυτό που αλλάζουν οι δύο νέες μελέτες είναι το πόσο ελπιδοφόρα φαίνεται πλέον η αναζήτηση: Ο Εγκέλαδος όχι μόνο διαθέτει έναν ωκεανό με πολλά από τα απαραίτητα συστατικά, αλλά ίσως προσφέρει και έναν σχετικά προσιτό τρόπο να εντοπίσουμε τα ίχνη ζωής, εάν αυτά υπάρχουν.

Πηγή: skai.gr

Πηγή: www.skai.gr